Người làm chứng: ai làm chứng được, lời làm chứng thành chứng cứ thế nào?
Có những việc không để lại giấy tờ hay tệp nào: buổi giao tiền mặt ở quán nước, lời hứa trước mặt cả họ, cuộc xô xát ngoài ngõ. Lúc đó chứng cứ là con người — người đã ngồi đó, đứng đó và thấy tận mắt. Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 coi lời khai của người làm chứng là chứng cứ khi được ghi bằng văn bản, ghi âm, ghi hình đúng cách hoặc khai tại phiên toà.
Người làm chứng tốt là người kể đúng điều chính mình thấy, nghe, chứ không phải nghe người khác kể lại. Người nhà vẫn làm chứng được, chỉ là toà sẽ cân nhắc quan hệ khi đánh giá. Việc nên làm sớm, khi trí nhớ còn mới: ghi họ tên, năm sinh, địa chỉ, số điện thoại của họ; nhờ họ tự tay viết bản tường trình thấy gì, lúc nào, ở đâu, có ai, rồi ký và ghi ngày. Muốn chắc hơn thì chứng thực chữ ký trên bản tường trình ở UBND cấp xã hoặc tổ chức hành nghề công chứng.
Nếu người chứng kiến ngại ra mặt, đổi câu nguồn bên dưới sang "phải xin": công cụ sẽ hướng dẫn ghi tên, địa chỉ của họ vào đơn để đề nghị toà triệu tập. Vi bằng không thay được lời người làm chứng. Đừng soạn sẵn lời khai bắt họ ký, đừng hứa tiền quà — làm chứng gian, mua chuộc người làm chứng có thể bị xử lý hình sự.
Trường hợp của trang này (3)
| Chứng cứ bạn đang có là gì? | Người làm chứng |
|---|---|
| Chứng cứ này từ đâu ra? | Tự mình ghi, chụp, hoặc mình là người ký, người nhận |
| Bạn định dùng cho việc gì? | Kiện ra toà: đòi nợ, hợp đồng, mua bán, bồi thường |
Trả lời để xem kết quả
Lưu lại thành phiếu tư vấn
Bản in chỉ gồm kết quả ở trên, trình bày gọn trên khổ A4 — in ra giấy hoặc lưu PDF để gửi người thân.
Chỉ dùng để in lên tiêu đề phiếu, ngay trên máy của bạn — không gửi đi, không lưu lại.Cách dùng
- Trả lời 4 câu hỏi: Chứng cứ bạn đang có là gì; Chứng cứ này từ đâu ra; Bạn định dùng cho việc gì; Có điều nào dưới đây không. Câu nào có sẵn lựa chọn thường gặp nhất thì chỉ cần đổi khi khác với trường hợp của mình.
- Kết quả hiện ngay bên dưới, đổi câu trả lời là kết quả đổi theo. Các con số trên dòng tóm tắt bấm được, nhảy thẳng tới mục đó.
- Bấm Chia sẻ kết quả để gửi đường link cho người thân: mở link là ra đúng các lựa chọn và kết quả này (tên người nhận không nằm trong link).
- Bấm In hoặc lưu PDF để có phiếu A4 chỉ gồm kết quả, mang theo khi đi làm thủ tục.
Trường hợp thường gặp
- Chứng cứ này có dùng được không, giữ thế nào?Tự chọn mọi thông tin
- Ghi âm cuộc nói chuyện, cuộc gọiĐoạn ghi âm cuộc gọi, cuộc nói chuyện chính mình tham gia thường được toà xem xét nếu nộp kèm văn bản nêu xuất xứ, còn tệp gốc và không cắt ghép. Cách giữ tệp, bản chép lời, khi nào nên lập vi bằng.
- Ghi âm lénGhi âm cuộc nói chuyện mình tham gia mà bên kia không biết khác hẳn đặt máy ghi lén chuyện của người khác. Cách thứ hai dễ bị bác và người ghi có thể bị xử lý vì xâm phạm bí mật đời tư.
- Tin nhắn Zalo, Messenger, SMS, emailTin nhắn là dữ liệu điện tử, làm chứng cứ được nếu chứng minh tài khoản là của bên kia và nội dung còn nguyên. Cách chụp màn hình, sao lưu, khi nào nên lập vi bằng trước khi bị thu hồi.
- Video camera an ninh, camera hành trìnhCamera nhà mình quay được kẻ trộm, vụ va quẹt, người ném đồ: trích xuất ngay trước khi đầu ghi tự ghi đè, nộp kèm văn bản nêu xuất xứ, giao bản gốc cho công an phải có biên bản.
- Ảnh, video tự quay bằng điện thoạiẢnh vết nứt, hàng hỏng, mốc ranh giới tự chụp làm chứng cứ được khi giữ tệp gốc có ngày giờ và nộp kèm văn bản nêu xuất xứ. Cách chụp toàn cảnh, cận cảnh, theo mốc ngày; khi nào vi bằng chắc hơn.
- Giấy viết tay: giấy vay tiền, biên nhận, cam kếtGiấy vay, biên nhận, cam kết viết tay vẫn là chứng cứ nếu đủ các bên, số tiền, ngày và chữ ký. Giữ bản chính, nộp bản sao chứng thực; bên kia chối chữ ký thì giám định.
- Sao kê, chứng từ chuyển khoảnChứng từ chuyển khoản chứng minh tiền đã đi, chưa chứng minh vì sao chuyển. Kèm tin nhắn, giấy tờ nêu lý do; nộp toà dùng sao kê có xác nhận ngân hàng; sao kê của bên kia nhờ toà thu thập.
- Người làm chứngNgười tận mắt chứng kiến làm chứng được, kể cả người nhà. Nhờ họ tự viết bản tường trình ký tên, có thể chứng thực chữ ký; ngại ra mặt thì đề nghị toà triệu tập. Không mớm lời, không hứa tiền.
Hỏi đáp
Công cụ cần những thông tin gì?
Công cụ hỏi 4 điều: Chứng cứ bạn đang có là gì; Chứng cứ này từ đâu ra; Bạn định dùng cho việc gì; Có điều nào dưới đây không. Không cần đăng ký, không hỏi số giấy tờ hay thông tin cá nhân.
Thông tin nhập vào có bị lưu lại không?
Không. Kết quả tính ngay trên trình duyệt của anh chị. Khi bấm Chia sẻ, các lựa chọn nằm trong đường link để người nhận mở ra đúng kết quả; tên người nhận ghi trên phiếu không được đưa vào link.
Gửi kết quả cho người thân thế nào?
Bấm nút "Chia sẻ kết quả" ngay dưới kết quả: trên iPhone mở bảng chia sẻ (Zalo, Messenger, tin nhắn…), trên máy tính thì link được chép sẵn để dán. Muốn bản giấy thì bấm "In hoặc lưu PDF".
Kết quả có thay cho ý kiến của cơ quan có thẩm quyền không?
Thông tin tham khảo theo quy định hiện hành, đối chiếu toà án, công an hoặc cơ quan đang giải quyết vụ việc trước khi nộp. Công cụ của Bằng Chứng giúp chuẩn bị trước cho đúng hướng, không thay cho văn bản trả lời của cơ quan nhà nước hay tư vấn của luật sư.